Αγιορείτικη Κελλιώτικη κηροπλαστική

Το κερί είναι ένα από τα προϊόντα της κυψέλης που είναι στενά συνδεδεμένο με την αγιορείτικη παράδοση. Εδώ και αιώνες, τα κελλιώτικα κεριά κατασκευάζονται από την πιο φυσική πρώτη ύλη, το κερί μέλισσας, σε πείσμα των  κεριών παραφίνης που εμείς οι κοσμικοί αποκαλούμε κεριά. Άλλωστε, συμβολικά, το κερί είναι μία μικρή θυσία στο θεό και συμβολίζει τη φλόγα της πίστης και το φως του Χριστού μας.

Ετοιμάζονται τα φιτίλια

Το κανονάκι γεμίζεται με υγρό κερί

Η σημασία του κεριού στο Άγιο Όρος είναι τόσο μεγάλη, ώστε το πρόστιμο που επιβάλλεται από την Ιερά Επιστασία στους παραβάτες των κανόνων που πρέπει να τηρούνται από όλους στη περιοχή των Καρυών, είτε αυτοί είναι καλόγεροι, είτε κοσμικοί, αποτιμάται σε κερί και όχι σε χρήματα. Μάλιστα, πριν αρκετά χρόνια, επιβλήθηκε πρόστιμο μερικών κιλών κεριού σε συνάδελφους μου (τότε), που υπηρετούσαν στον ΟΤΕ των Καρυών για την παραβίαση των κανόνων της κοινής ησυχίας,

"Εργαστήριο κηροπλαστικής στο Μπουραζέρη"
(Φωτογραφία από το ημερολόγιο της Αγιορείτικης Εστίας του 2004

αφιερωμένο στα κελλιά των Καρυών)

Τρείς είναι οι παραδοσιακοί τρόποι παρασκευής κεριών.

Η εμβάπτιση. Δηλαδή το βούτηγμα του φιτιλιού μέσα σε λιωμένο κερί τόσες φορές μέχρι το κερί να αποκτήσει το επιθυμητό πάχος (οι φωτογραφίες της ανάρτησης είναι από αυτή την τεχνική).

Το πλάσιμο. Αφού μαλακώσει η πλάκα του κεριού, πλάθεται γύρω από το φιτίλι με τα χέρια, μέχρι να αποκτήσει το επιθυμητό πάχος και μήκος

Τα στριφτά. Πρόκειται για κερωμένο κορδόνι το οποίο τυλίγεται σαν κουβάρι και ξετυλίγεται καθώς καίγεται. Χρησιμοποιείται για το άναμμα των καντηλιών και των κεριών και ονομάζεται καντηλοκέρι.

Καντηλοκέρι

Κελλιώτες Μοναχοί

Φυσικά πάντα, στο Άγιο Όρος, όταν γίνεται λόγος για κερί, εννοούν πάντα το μελισσοκέρι .

Σμηνουργία (αφεσμός, σμάρι, πουλί)

  Αργά το πρωί και ενώ επισκέφθηκα το μελισσοκομείο για συλλογή βασιλικού πολτού, άρχισε να εξελίσσεται η σμηνουργία μιας κυψέλης. Το θέαμα ήταν μαγευτικό! Η φύση στην έξαρσή της ευωδίαζε από παντού, οι μέλισσες και τα πουλιά γέμιζαν την ατμόσφαιρα με μουσικούς ήχους και κάτω από τον υπέροχο ήλιο έβλεπες να πετούν χιλιάδες μέλισσες εκπληρώνοντας τις προσταγές της φύσης τους. 

 

 

 

 

Σμηνουργία ονομάζεται στη μελισσοκομία η οριστική αναχώρηση ενός τμήματος  των μελισσών μιας κυψέλης που την εγκαταλείπει για να εγκατασταθεί σε άλλο μέρος. Συνήθως αποτελείται από το μισό περίπου πληθυσμό της.

Οι μέλισσες αυτές, μέχρι να βρουν τη μόνιμη κατοικία τους, δημιουργούν προσωρινά ένα «τσαμπί» που κρέμεται συνήθως από κάποιο δένδρο ή θάμνο, σπανιότερα ακόμη και στο έδαφος, κοντά στο μελισσοκομείο. Αυτό το «τσαμπί» αποκαλείται σμάρι ή αφεσμός ή πουλί.

Με την σμηνουργία εξασφαλίζεται η διασπορά και ο πολλαπλασιασμός του είδους .

Όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί, έτσι και το μελίσσι έχει την ανάγκη να διαιωνιστεί και να μεγαλώσει.

 

 

 

Οι παράγοντες που ευνοούν την σμηνουργία είναι :

Παρατεταμένη ανθοφορία

Πληθυσμιακή πυκνότητα ( τριπλάσια της κανονικής)

Βασίλισσα μεγάλης ηλικίας ( τριών ή τεσσάρων χρόνων)

 

 

 

Η διαδικασία της σμηνουργίας έχει ως εξής:

Όταν το μελίσσι «αποφασίσει» να σμηνουργήσει, κατασκευάζει αρκετά βασιλικά κελιά από τα οποία θα εκκολαφθούν βασίλισσες. Επτά ημέρες πριν την εκκόλαψη της πρώτης νέας βασίλισσας, η παλιά βασίλισσα, συνοδευόμενη από το μισό πληθυσμό της κυψέλης, αναχωρεί προς εξεύρεση νέας κατοικίας. Αυτός είναι ο πρώτος αφεσμός ή το πρωτοπούλι. 



Από το βιβλίο "ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ" του Pierre Jean-Prost εκδόσεις ΨΙΧΑΛΟΥ

Επτά ημέρες μετά τον πρώτο αφεσμό, αρχίζουν  να εκκολάπτονται οι νέες βασίλισσες. Από τη στιγμή που θα «βγει» η πρώτη βασίλισσα, μπορεί να συμβούν δύο γεγονότα.

1.      Η βασίλισσα που θα εκκολαφθεί πρώτη σκοτώνει όλες τις άλλες βασίλισσες πριν αυτές προλάβουν να εκκολαφθούν ή αν ήδη έχουν εκκολαφθεί κάποιες, τότε ακολουθεί μάχη έως ότου απομείνει μόνο μία.

Η νικήτρια βασίλισσα θα βγει  να γονιμοποιηθεί, θα επιστρέψει και θα αρχίσει να γεννά. Σε αυτήν τη περίπτωση έχουμε μία μόνο σμηνουργία, (αυτήν που ήδη έγινε, το πρωτοπούλι).

 

2.      Η βασίλισσα που θα εκκολαφθεί πρώτη «σέβεται» τις υπό εκκόλαψη αδελφές της βασίλισσες, οι οποίες είναι ακόμα κλεισμένες στα βασιλοκελιά  τους. Κρατούνται μάλιστα «φυλακισμένες» σε αυτά, μέχρι να οργανωθεί ο δεύτερος αφεσμός. Στην περίπτωση αυτή έχουμε και το λεγόμενο «τραγούδι των βασιλισσών» μεταξύ της ελεύθερης βασίλισσας και των φυλακισμένων βασιλισσών.

Αυτός ο δεύτερος αφεσμός που ακολουθεί, είναι πιο μικρός από τον πρώτο, πετάει πιο ψηλά και πιο μακριά. Σε αυτόν δε, εκτός από την πρώτη ελεύθερη βασίλισσα, συμμετέχουν  και άλλες βασίλισσες τις ίδιας ηλικίας που ελευθερώθηκαν κατά την σμηνουργία.

 Η ίδια διαδικασία μπορεί να επαναληφθεί και για έναν τρίτο αφεσμό. Αν δηλαδή  εκκολαφθεί πάλι μία βασίλισσα που δεν θα προσπαθήσει να εξολοθρεύσει τις εκκολαπτόμενες, με την ίδιο μηχανισμό παίρνει μαζί της μέρος του πληθυσμού και αποχωρεί.

 

 

 

 

 

 

 

 

Ετοιμάζοντας τις καινούριες κυψέλες

Το να είσαι μελισσοκόμος δεν σημαίνει ότι ανά τακτά διαστήματα συλλέγεις ανέμελα το πολύτιμο νέκταρ των μελισσών, όπως νομίζουν πολλοί.

Τα μελίσσια απαιτούν κοπιαστική εργασία, επένδυση χρημάτων, καλή οργάνωση και ενημέρωση όλο το χρόνο.

Ιδιαίτερα τώρα την Άνοιξη, η κοινωνία των μελισσών αυξάνεται και οι κυψέλες είναι ταλαιπωρημένες από το πέρασμα του Χειμώνα.

Έτσι, η σωστή προετοιμασία είναι απαραίτητη.

1.      Αγορά νέων κυψελών και πλαισίων.

2.      Προετοιμασία, με τίναγμα για να φύγουν οι σκόνες και κάψιμο των ρόζων για να φύγει το ρετσίνι.

3.      Βάψιμο των κυψελών. Σύμφωνα με τον κύριο Πασχάλη Χαριζάνη  καθηγητή του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, η σωστή διαχείριση των νέων κυψελών προϋποθέτει να «περασθούν» δύο χέρια λινέλαιο, δύο χέρια αστάρι, δύο χέρια λαδομπογιά. Περισσότερα για τη σωστή συντήρηση του μελισσοκομικού υλικού μπορείτε να δείτε στη δ/νση http://efp.aua.gr/sites/efp.aua.gr/files/6.%20ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ%20ΥΛΙΚΟΥ.pdf

Προσοχή στην επιλογή των χρωμάτων. Δεν επιλέγουμε  ότι χρώμα μας «χτυπήσει» στο μάτι. Οι μέλισσες αναγνωρίζουν συγκεκριμένα χρώματα.  (περισσότερα για το θέμα αυτό μπορείτε να δείτε και εδώ http://honey-wine-oil.blogspot.gr/2013/02/2.html   ).

4.      Καθολική περιποίηση κυψελών και πλαισίων. Στοκάρουμε τρύπες ή ανοίγματα, αν υπάρχουν, τοποθετούμε τάκους στις βάσεις των κυψελών, συνδετήρες, πόρτες.

5.      Πυροσφράγιση, στην πρόσοψη κάθε κυψέλης.

 

 

 

 

 

 

Αν και για όλους, όσοι αγαπάμε την μελισσοκομία, κάθε εργασία για τα μελίσσια μας είναι χαρά, δεν παύει να στοιχίζει ακριβά, τόσο σε χρήμα, όσο και σε κόπο.

… ζητεῖτε τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν

Αυτό ήταν το θέμα της ομιλίας του Γέροντα Μακαρίου στον Ι.Ν. του Αγίου Νικολάου στην Αλεξανδρούπολη. Η ομιλία αυτή ήταν η αφορμή για μια εκδρομή εκεί, αλλά αποτελεί και το θέμα της παρούσας ανάρτησης. 

Δυστυχώς, στις μέρες μας, δεν υπάρχουν πολλοί, οι οποίοι να κατορθώνουν να αποτελούν πρότυπο.  Ο γέροντας Μακάριος είναι από αυτούς τους λίγους Ανθρώπους.

Πιστεύω ότι, ακόμη και αν κάποιος είναι προκατειλημμένος ως προς τις ιερατικές ομιλίες, αξίζει να παρακολουθήσει τις ομιλίες του γέροντα Μακάριου, αφενός γιατί είναι κατάθεση ψυχής ενός ευλογημένου ανθρώπου και αφετέρου γιατί οι ομιλίες του δεν έχουν το συνήθη μεροληπτικό χαρακτήρα άλλων ομιλιών θεολογικού περιεχομένου.

 

 Αντιγράφω κάποια αποσπάσματα από τη φετινή ομιλία του και παραθέτω μερικές φωτογραφίες του γέροντα Μακάριου από το προσωπικό μου αρχείο.

 

Ο Χριστός μιλάει πολύ καθαρά. Επιζητείτε την Βασιλεία του Θεού και ο ουράνιος Πατέρας θα σας δώσει όσα έχετε ανάγκη σ’αυτή τη ζωή.

Ο Χριστός ήρθε για να μας ανοίξει τον Ουρανό, να μας ελευθερώσει, να μας ξεκολλήσει από συστήματα και να ανοίξει για τον καθένα μας το δικό του ξεχωριστό μονοπάτι για να μας πάρει κοντά του για να ενωθούμε μαζί του. Αυτό γίνεται όταν ζητούμε την Βασιλεία του Θεού.

.....όπως λέει ο Απόστολος Παύλος εμείς γατζωνόμαστε πάνω στη γη και θέλουμε να κάνουμε την επουράνια Βασιλεία του Θεού γήινη.  

   Έχουμε την προτεσταντική «θεολογική» θεώρηση. Εφόσον ζούμε κατά το νόμο του Ευαγγελίου έχει καθήκον-ιερά υποχρέωση ο Θεός να μας ανταμείψει κοινωνικά, οικονομικά και γενικά κοσμικά.

 

Να το πάρουμε χαμπάρι: ότι ο Χριστός δεν ήρθε στον κόσμο για να τον κάνει «καλύτερο.» «ἐν τῷ κόσμῳ θλῖψιν ἔξετε· ἀλλὰ θαρσεῖτε, ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον.» (Iωάνν. 16:33)

Με το μυαλό μας θέλουμε να «βελτιώσουμε» τον κόσμο. Μην πιστεύοντας στην Πρόνοια Του Θεού πελαγοδρομούμε δημιουργώντας πολλά προβλήματα.

 Μετάνοια δεν είναι η μεταμέλεια.

 Ο Μέγας Αντώνιος αναφέρει στα αποφθέγματά του: «Μη μεταμελείσαι για πράγμα που πέρασε πια.» Η μετάνοια είναι η αλλαγή του νου μας, η στροφή μας προς τον Θεό, φεύγουμε από τα γήινα, από τις παραβάσεις του νόμου, του ηθικού κώδικα που μας γεμίζουν τύψεις και ενοχές και στρεφόμαστε στο Θεό ο οποίος με τη θυσία Του μας απάλλαξε από τις συνέπειες της αμαρτίας. Η μεταμέλεια, μας «τακτοποιεί» κατά κόσμον, ελαφρώνει ίσως λίγο τη συνείδησή μας όταν εξομολογούμαστε, αλλά δεν μας οδηγεί στην ανάπαυση και την ειρήνη που δίνει ο Θεός όταν Του δώσουμε την καρδιά μας.

Η μετάνοια, η εσωτερική αλλαγή, το δόσιμο της καρδιάς μας στο Θεό μας δίνει άλλη ειρήνη.

Αλλιώς όμως αμαρτάνει αυτός που προσπαθεί να δώσει την καρδιά του στο Θεό και έχει νοιώσει λίγο από την Αγάπη Του και αλλιώς αυτός που ψυχολογικά έχει «τακτοποιηθεί» αναφέροντας τις αμαρτίες του σε κάποιον Πνευματικό.

Αλλοίμονο αν Ο Θεός ζητούσε νομικίστικη τακτοποίηση.

 

Η λέξη μετάνοια είναι καθαρά ελληνική και δεν μεταφράζεται σ’ αυτούς  που την ταυτίζουν με τη λέξη μεταμέλεια.

 

 

Έχουμε τον πλούτο της παράδοσής μας, της γλώσσας μας και εμείς πιθηκίζουμε.   

   όποιος αισθάνθηκε λίγο από την Αγάπη Του Θεού δεν κοροϊδεύει τον εαυτό του συνεχίζει μεν να αμαρτάνει λόγω των κακών συνηθειών και των παθών που κουβαλάει,  αλλά οι τύψεις δεν τον οδηγούν στις ενοχές που θα είχε αν δεν υπήρχε αυτή η αγαπητική σχέση με Το Θεό. Έλεγε ένας Αγιορείτης Ηγούμενος: «αν ο χριστιανός μεταλαμβάνει το Σώμα και το Αίμα του Χριστού με συναίσθηση δεν είναι δυνατόν να παραμένει ενοχικό άτομο.

 

 

Το να ζεις «χριστιανικά» χωρίς ελπίδα των μελλόντων αγαθών είναι ματαιοπονία γιατί και τα εδώ στερείσαι και τον ουρανό δεν θα απολαύσεις.

Παρ’ όλα τα χάλια μας, παρ’ όλους τους εγωϊσμούς μας, παρά την έλλειψη αγάπης, εκείνο που μας παρηγορεί είναι ότι η σωτηρία, το άνοιγμα των ουρανών δεν είναι επίτευγμα των πράξεών μας αλλά της αγάπης και του ελέους Του Θεού. 

 

 

......από ένα βιβλίο που πιθανόν να μας  κουφάνει λίγο. Το αντιγράφω.

 «Κριτήριο της πορείας μας είναι η χαρά, το που βρίσκομαι και η ειρήνη το που πάω. Εάν δεν έχω ειρήνη, σημαίνει ότι πήρα λάθος δρόμο.......... Η αμαρτία είναι η μεγαλύτερη προσβολή προς Τον Θεό και τον άνθρωπο. Παρά ταύτα, αν εμένα μου φαίνεται ότι την ειρήνη την βρίσκω στην αμαρτία, να πάω εκεί. Σημασία έχει η ειρήνη. Μόνον αυτή μπορεί να μου χαρίσει κάποια ακτίνα, που θα μου αποκαλύψει εν συνεχεία τον Θεό.»

 

 

Ολόκληρη την ομιλία του γέροντα μπορείτε να διαβάσετε στο blog

http://agioritikesmnimes.blogspot.gr/2014/03/4542.html

το video της ομιλίας στη διεύθυνση

https://www.youtube.com/watch?v=9HTgOJh4x1E

αποσπάσματα των προηγούμενων ομιλιών του γέροντα  σε παλιότερη ανάρτηση του blog

http://honey-wine-oil.blogspot.gr/2013/04/10.html