Περί φελλού ο λόγος

  Περί φελλού ο λόγος… και δεν αναφέρομαι βέβαια στον χαρακτηριστικό ρηχό τύπου ανθρώπου που όλοι γνωρίζουμε… αλλά στο πιο φυσικό υλικό σφράγισης μπουκαλιών και ειδικότερα μπουκαλιών κρασιού. Πώμα φελλού και κρασί  είναι άμεσα συνδεδεμένα στο μυαλό όλων μας, όμως οι περισσότεροι γνωρίζουμε ελάχιστα πράγματα για τον φελλό.

 

Ο φελλός προέρχεται από ένα είδος δρυός- βελανιδιάς, τη φελλοφόρο δρυ ή φελλόδεντρο. Το επιστημονικό της όνομα είναι: Quercus Suber. Αυτή η φελλοφόρος δρυς  ή κοινώς φελλόδεντρο  μπορεί να φτάσει τα 30 μέτρα ύψος, έως και 5 μέτρα διάμετρο κορμού και ζει περίπου 200-300 χρόνια.

Φύεται κυρίως στην Νοτιανατολική Ευρώπη και στη Βορειοδυτική Αφρική. Η Πορτογαλία είναι η μεγαλύτερη παραγωγός χώρα παγκοσμίως και παράγει  το 55% της παγκόσμιας παραγωγής φελλού, με 40 εκατομμύρια πώματα φελλού ημερησίως. Ακολουθούν η  Ισπανία με παραγωγή να καλύπτει το 30%, ενώ Γαλλία, Ιταλία, Μαρόκο, Αλγερία και Τυνησία παράγουν φελλούς σε μικρότερες ποσότητες.

Πιστεύεται ότι, πριν από 25 εκατομμύρια χρόνια, τα φελλόδεντρα βρίσκονταν παντού στη Μεσόγειο αφού ο χονδρός φλοιός τους τα προστάτευε από το πολικό ψύχος που επικρατούσε τότε στην περιοχή αυτή, σε αντίθεση με άλλα δένδρα.

 

 

Σήμερα στη χώρα μας, το μοναδικό φελλόδεντρο που υπάρχει, βρίσκεται στο Μονοκάμπι Ικαρίας. Φυτεύτηκε το 1920  περίπου από τον Νικόλαο Μαλαχιά, ο οποίος το έφερε από το Μαρόκο.

 Το μοναδικό φελλόδεντρο στην Ελλάδα

 

Ο φελλός, είναι ο φλοιός του φελλόδεντρου. Η συγκομιδή του μπορεί να αρχίσει όταν το δέντρο φτάσει σε ηλικία 25 χρονών. Η αποδοτικότερη όμως συγκομιδή επιτυγχάνεται όταν  το δέντρο φτάσει στην ηλικία των 100 ετών. Εννοείται πως η ηλικία του δέντρου διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ποιότητα του φελλού. Στην πραγματικότητα, δένδρα άνω των 50 ετών δίνουν ποιοτικούς φελλούς.  

 

Όσον αφορά  τη διαδικασία συγκομιδής:

Έμπειροι εργάτες αποφλοιώνουν τα δένδρα με τσεκούρια ή χειροπρίονα, χαράσσοντας κατάλληλα την επιδερμίδα , ώστε να επιτευχθεί τόσο η προστασία των δένδρων, όσο και η μεγαλύτερη δυνατή αύξηση της παραγωγής. Η συγκομιδή επαναλαμβάνεται κάθε 9 χρόνια.

Η αποφλοίωση γίνεται πάντα καλοκαίρι και μόνο όταν το πάχος του φλοιού φτάσει τουλάχιστον τους 2,5 πόντους. Αν δεν γίνει απόξεση του εξωτερικού φλοιού, το πάχος του φελλού μπορεί να φτάσει τους 25 πόντους.

Η συγκομιδή μεταφέρεται και αποθηκεύεται για 6 μήνες.

Η κοπή και η επεξεργασία των φελλών γίνεται σε ειδικά εργοστάσια.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Γνωρίζοντας αυτά, ίσως την επόμενη φορά που θα ανοίξουμε ένα μπουκάλι κρασιού, να ρίξουμε μία δεύτερη ματιά στο πώμα του, όταν βέβαια αυτό είναι –όπως πρέπει– φελλός! 

 

 

 

Απολέπιση με θερμό αέρα

  Όταν οι κηρήθρες γεμίσουν με μέλι, οι μέλισσες τις σφραγίζουν με κερί. Απολέπιση ονομάζουμε  τη διαδικασία  αφαίρεσης του κεριού αυτού από τις σφραγισμένες, γεμάτες με μέλι, κηρήθρες. Αυτό είναι απαραίτητο ώστε, στη συνέχεια, να τοποθετήσουμε τα πλαίσια στον μελιτοεξαγωγέα και με τη βοήθεια της φυγόκεντρου δύναμης, να  εξάγουμε  το μέλι.

Για την απολέπιση, παραδοσιακά, χρησιμοποιούμε το λεγόμενο «μελισσομάχαιρο». Πρόκειται για ένα μεγάλο μαχαίρι το οποίο βουτάμε σε  ζεστό νερό για να ανεβεί η θερμοκρασία του, ώστε να κόβει το κερί καλύτερα. Περνάμε ξυστά την επιφάνεια του πλαισίου, απομακρύνοντας, έτσι, το κερί που προστατεύει το μέλι.

Η κηρήθρα πρέπει να είναι σφραγισμένη κατά τα 3/4 για να τρυγηθεί.

 

Παραδοσιακός τρόπος απολέπισης

 

 

 

 

Μετά την απολέπιση

Στην αγορά εμφανίζονται, ανά διαστήματα, διάφορα εργαλεία για τη συγκεκριμένη εργασία. Παραλλαγές του παραδοσιακού μαχαιριού, καινοτόμα αυτόματα μηχανήματα, φτηνά ή ακριβά, το καθένα με τα δικά του μειονεκτήματα και πλεονεκτήματα:

Το ηλεκτρικό μαχαίρι απολέπισης. Κυκλοφορεί σε διάφορους τύπους και όπως φανερώνει και το όνομά του το μαχαίρι θερμαίνεται, όχι με τη χρήση ζεστού νερού, αλλά με το ρεύμα.

Το μαχαίρι απολέπισης ατμού. Αντίστοιχα, η θερμότητα του μαχαιριού επιτυγχάνεται με τη χρήση ατμού.

Ο Κύλινδρος ή ρολό απολέπισης. Στην περίπτωση αυτή οι βελόνες που βρίσκονται στην επιφάνεια του κυλίνδρου, τρυπούν το κερί και ξεσφραγίζουν το μέλι.

Το χτένι απολέπισης. Είναι ένα χτένι με  σκληρά σύρματα. Καθώς «χτενίζουμε» τη σφραγισμένη κηρήθρα, απομακρύνουμε το κερί.

Η αυτόματη μηχανή απολέπισης. Ένα μοτέρ αναλαμβάνει την κίνηση δύο μαχαιριών που απολεπίζουν τις κηρήθρες με ρυθμιζόμενο βάθος και εξοικονόμηση χρόνου. 



Ηλεκτρικό μαχαίρι απολέπισης

Ηλεκτρικό μαχαίρι τύπου Αμερικής

 

 

 

 

Μαχαίρι απολέπισης με ατμό

 

 

Κύλινδρος ή ρολό απολέπισης

Χτένι απολέπισης

 

Αυτόματη μηχανή απολέπισης

 

 

Πρόσφατα, εμφανίστηκε ένας ακόμη τρόπος απολέπισης, με  «Heat gun».  Ένα πιστολάκι, περίπου όπως αυτό που χρησιμοποιούμε για το στέγνωμα των μαλλιών, λιώνει το κερί με τη χρήση ζεστού αέρα. Και αυτός ο τρόπος απολέπισης έχει τα υπέρ και τα κατά του, γεγονός που αντιλαμβάνεται αμέσως ένας έμπειρος μελισσοκόμος, αξίζει όμως να κάνουμε μια δοκιμή.

Απολέπιση με θερμό αέρα με heat gun

 

  

Λιώσιμο των σφραγισμένων κελιών με τη βοήθεια θερμού αέρα. 

  Δείτε τα πιο κάτω βίντεο και βγάλτε τα δικά σας συμπεράσματα.  

https://www.youtube.com/watch?v=ttIle2Ga6xI

 

https://www.youtube.com/watch?v=uUNYWh5Oaec

 

https://www.youtube.com/watch?v=Eym8rxYeLTc

 

 

Μια κυψέλη στο σαλόνι σας.

 

 Σκύλο, γάτα, ψαράκια σε γυάλα; Ή μήπως το δικό μας μελίσσι εντός του σπιτιού μας;

Η Philips μας δίνει πλέον τη δυνατότητα, όχι μόνο να έχουμε το προσωπικό μας μελίσσι σε οποιοδήποτε τύπο σπιτιού έχουμε, όπου και αν βρίσκεται, αλλά με τον αντισυμβατικό σχεδιασμό της, επιτρέπει την 24ώρη παρατήρησή του,... από το σαλόνι μας!

Βέβαια δεν πρόκειται απλώς για ένα διακοσμητικό χώρου, αλλά και μία πραγματική μονάδα παραγωγής του δικού μας φρέσκου μελιού.

Η "Urban Beehive" , όπως ονομάστηκε, τοποθετείται σε οποιονδήποτε τοίχο, αρκεί η μία του πλευρά, βέβαια, να είναι εξωτερική και αποτελείται από δύο μέρη. Εξωτερικά φαίνεται μια πλαστική επιτοίχια κατασκευή, με μοντέρνες γραμμές, στην οποία υπάρχει το πέρασμα εισόδου των μελισσών. Η βάση της κοσμείται από ένα γλαστράκι, για διακοσμητικούς ή και πρακτικούς λόγους! Εσωτερικά, ένα καλαίσθητο φιμέ γυάλινο κέλυφος, το οποίο στεγάζει τα πλαίσια και τις μέλισσες, διακοσμεί τον χώρο μας. Οι κατασκευαστές όμως έχουν προβλέψει και την χρηστικότητα.  Κάτω από το κέλυφος υπάρχει μία αλυσίδα. Αν θέλουμε να επιβλέψουμε το μελίσσι  ή να τρυγήσουμε το μέλι μας, απλά τραβάμε την αλυσίδα. Αυτή απελευθερώνει καπνό και οι μέλισσες ηρεμούν. Τόσο απλά!

 

Δεν ξέρω σε ποιο σημείο η φαντασία ξεπερνά την πραγματικότητα ή το αντίθετο, αλλά οφείλω να παραδεχτώ ότι ως ιδέα και ως design είναι εκπληκτική.

 

 

 

 

  

 

 

Κυψέλη - Ουρανοξύστης

  Η πιο εντυπωσιακή κυψέλη που δημιουργήθηκε ποτέ.

Το όνομά της: «Elevator B» και δημιουργήθηκε τη χρονιά που μας πέρασε από φοιτητές αρχιτεκτονικής στο Μπάφαλο της Νέας Υόρκης, στα πλαίσια ενός διαγωνισμού.

Είναι περιττό, νομίζω, να αναφέρω ότι κέρδισε και το πρώτο βραβείο.

Δεν γνωρίζω βέβαια τις άλλες συμμετοχές, αλλά πιστεύω ότι πρόκειται πράγματι για ένα μοναδικό project:

 Έχει ύψος  6,7 μέτρα, τεράστιο, αν το συγκρίνει κανείς με το μέγεθος των μελισσών.

Διαθέτει σύστημα προστασίας των μελισσών από άσχημες καιρικές συνθήκες.

Η εξωτερική επένδυση είναι από ανοξείδωτο χάλυβα, τοποθετημένο έτσι, ώστε να θυμίζει κηρύθρα.

Εσωτερικά, το «ασανσέρ», δηλαδή ο χώρος που θα κατοικούν οι μέλισσες, είναι περιμετρικά φτιαγμένο από ξύλο, ενώ το πάτωμα έχει δημιουργηθεί από πλέξιγκλας.

Το πλέξιγκλας αποτελεί και μία από τις κυρίαρχες ιδέες του «Elevator B»,  καθώς αυτό επιτρέπει επισκέπτες και μελισσοκόμους να παρατηρούν τη συμπεριφορά και τις ασχολίες των μελισσών μέσα στη κυψέλη!

Πως γίνεται; Η «πολιτεία» των μελισσών κατοικεί σε έναν χώρο ο οποίος ανεβοκατεβαίνει. Η ίδια η κυψέλη χωρά άνετα έναν όρθιο άνθρωπο. Έτσι, το ασανσέρ ανεβαίνει ψηλά και ο επισκέπτης εισχωρεί μέσα στην κυψέλη και παρακολουθεί τη δράση. Κατεβαίνει όμως και χαμηλά, μέχρι την είσοδο της κυψέλης επιτρέποντας στον μελισσοκόμο να κάνει με άνεση τα απαιτούμενα.

 

 

 

 

 

 

 

Αν εντυπωσιαστήκατε, όπως εγώ, μπορείτε να ρίξετε μία ματιά και στο επίσημο site του project
http://hivecity.wordpress.com/  

http://hivecity.wordpress.com/2013/02/19/elevator-b-is-an-architizer-a-awards-top-5-finalist/
 

Ή να δείτε το βίντεο https://www.youtube.com/watch?v=ajxNHmnEFlI#t=37

Μοντέρνες κυψέλες

Η  κυψέλη για κάθε μελισσοκόμο αποτελεί το κυριότερο «εργαλείο» της δουλειάς του. Οφείλει ανά τακτά χρονικά διαστήματα να τη φροντίζει, γιατί έτσι διευκολύνει την ανάπτυξη του πληθυσμού των μελισσών του, αλλά και γιατί έτσι καθυστερεί την απόσυρσή της.

Ωστόσο, η κυψέλη, είτε λόγω πρόθεσης του design να εισέλθει  σε μία τόσο εξειδικευμένη αγορά, είτε λόγω της παγκόσμιας στροφής στην υγιεινή διατροφή, αποτελεί πλέον ένα προϊόν τέχνης!

Η πρώτη κυψέλη για παράδειγμα, κατασκευάστηκε από την OMLE στην Νέα Υόρκη και ονομάζεται beehaus. 

 

 

 

τα πέντε χρώματα που αναγνωρίζουν οι μέλισσες

 

 

 

 

 

 

Πρόκειται για μία κυψέλη αστικού τύπου, δηλαδή προορίζεται για χρήση σε κήπο ή ταράτσα. Παρέχει πληθώρα ανέσεων για τις μέλισσες , καθώς και μόνωση για τη διατήρηση της θερμοκρασίας. Η χωρητικότητά της είναι για δύο σμήνη και παραδίνεται με 30 χρόνια εγγύηση. Τώρα, μπορεί ο κάθε ένας να έχει το δικό του μέλι, αρκεί να διαθέσει 859,99$ !  Όσοι τα διαθέτετε, μπορείτε να δείτε περισσότερα εδώ https://www.omlet.us/shop/beekeeping/beehaus/ 

 

 

 

Η δεύτερη  κυψέλη  έρχεται από την Νέα Ζηλανδία. Σχεδιάστηκε από  τον  Rowan Dunford. Είναι και αυτή μια  κυψέλη αστικού τύπου για «κατ΄ οίκον» μελισσοκομία.

 

 

 

 

 

 

http://design-milk.com/get-out-the-urban-beehive-by-rowan-dunford/ 

 

Η τελευταία κυψέλη κατασκευάστηκε από την εταιρεία NDC.  Εμπνεύστηκε και σχεδιάστηκε με βάση τις δεξαμενές νερού, τύπου πύργου. Συνδυάζει την παράδοση, (το κύριο υλικό είναι το ξύλο και περιέχει πλαίσια τύπου Langstroth τα οποία χρησιμοποιούνται από το 75% περίπου των μελισσοκόμων παγκοσμίως), με την καινοτομία, (ατσάλι στη βάση, στρογγυλό σχήμα). Απευθύνεται επίσης σε επίδοξους αστούς μελισσοκόμους.

 

 

 

περισσότερα εδώ http://www.thenationaldesigncollective.ca/work/#city-hive 

 

Επομένως, υπάρχει πλέον για τον καθένα μας η δυνατότητα να παράγουμε το δικό μας μέλι, ή απλά, …..να το προμηθευτούμε, παραδοσιακά, από αξιόπιστους μελισσοκόμους.